Ciekawa zmiana dla upadłych małżonków

Zawarcie związku małżeńskiego niesie ze sobą szereg różnych konsekwencji prawnych. W praktyce część z nich jest pozytywna, inne niestety są raczej problemem dla osób pozostających w legalnym związku. O czym mowa? O długach jednego z małżonków, które w większości przypadków spłacane są przez drugiego z nich. Rząd chce jednak zmienić tę sytuację i proponuje pewien projekt.

Patronem merytorycznym artykułu jest adwokat rozwodowy z Rzeszowa.

Czym jest intercyza?

Zgodnie z treścią art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Zabezpieczenie się przez odpowiedzialnością za długi drugiego małżonka jest możliwe jeśli w związku obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej (popularnie nazywanej intercyzą). Trzeba przy tym pamiętać, że oddzielne majątki nie zawsze ochronią nas przed długami współmałżonka. Ustanowienie rozdzielności majątkowej w momencie istnienia już długu partnera niestety nie ochroni nas przed odpowiedzialnością. Problem związany z tą kwestią dotyczy przede wszystkim rodzin, w których jeden z małżonków jest przedsiębiorcą. W przypadku niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, jego współmałżonek może znaleźć się w sytuacji, gdy będzie musiał spłacić cały dług, pomimo iż faktycznie go nie zaciągnął.

Odpowiedzialność za długi małżonka

Zgodnie z treścią art. 124 Prawa upadłościowego, z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, o której mowa wart. 53 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu-komisarzowi. Domniemywa się, że majątek wspólny powstały w okresie prowadzenia przedsiębiorstwa przez upadłego został nabyty ze środków pochodzących z dochodów tego przedsiębiorstwa. Do masy upadłości nie wchodzą przedmioty służące wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, choćby były objęte majątkową wspólnością małżeńską, z wyjątkiem przedmiotów majątkowych nabytych do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Od jakiegoś czasu planuje się wprowadzenie przepisów ułatwiających ogłaszanie upadłości konsumenckiej. Dzięki szykowanej nowelizacji małżonek upadłego przedsiębiorcy nie będzie odpowiadał za jego długi. Co ważne, takie rozwiązanie ma być niezależne od tego, czy w małżeństwie obowiązywał ustrój rozdzielności majątkowej, a jeśli tak to od kiedy. Ministerstwo sprawiedliwości proponuje więc możliwość zredukowania, a nawet pozbycia się nie swoich długów. 

Według wstępnego projektu zmian, brak konieczności spłaty zobowiązań upadłego małżonka obejmie nie tylko osoby ciągle pozostające w związku małżeńskim, ale także i rozwiedzione lub pozostające w separacji. Nie będzie miało przy tym żadnego znaczenia czy w danej sprawie dłużnik jest upadłym konsumentem czy też upadłym przedsiębiorcą. Rząd nie zamierza także ograniczać kwotowo możliwości zredukowania takich długów. 

Upadłość małżonka przedsiębiorcy 

W pewnych sytuacjach planowana nowelizacja mogłaby być nadmiernie wykorzystywana. Jeśli bowiem małżonek miałby w ogóle nie odpowiadać za długi swojego partnera, prowadziłoby to do szeregu nadużyć na tym polu. W związku z powyższym, rząd zakłada, że umorzenie obowiązku spłacania długów drugiego małżonka będzie możliwe tylko wtedy, gdy małżonek, który nie zaciągnął zobowiązań w ogóle nie miał pojęcia o ich istnieniu. Problematyczne może okazać się wykazanie takiej niewiedzy przed sądem – póki co nie wiadomo jednak jak rozwiązana będzie ta kwestia w szykowanej nowelizacji. Ministerstwo Sprawiedliwości nie podało jeszcze daty oficjalnego złożenia projektu ustawy do Sejmu. 

Podstawa prawna:

  • Art. 47 KRO
  • Art. 124 Prawa upadłościowego