Nowość w prawie rodzinnym – opieka naprzemienna

prawo rodzinne

Władza rodzicielska nad małoletnimi dziećmi może doznawać różnych ograniczeń. W niektórych przypadkach może być także odbierana. Praktyka pokazuje, że jeśli dojdzie już do takich sytuacji, to z reguły tracą na tym przede wszystkim dzieci, ponieważ kontakt z jednym z rodziców jest albo mocno ograniczony albo zanika w ogóle. Senatorowie proponują więc rozwiązanie, które już niedługo na stałe zagości w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Problem jednak w tym, że nowa regulacja już teraz podzieliła prawników.

Pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej

Zgodnie z treścią art. 107 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

Do pozbawienia władzy rodzicielskiej dochodzi w zasadzie w najcięższych przypadkach, kiedy rodzic nienależycie wykonuje swoje prawa i obowiązki względem dziecka (np. znęca się nad nim fizycznie lub psychicznie). Ograniczenie zaś jest stosowane w łagodniejszych sytuacjach i polega na pewnego rodzaju uszczupleniu praw rodzicielskich. W tym drugim przypadku, a także na skutek rozwodu, dzieci z reguły utrzymują stałe kontakty wyłącznie z jednym rodzicem – tym, który otrzymał pełne prawo wychowywania swojego potomstwa. Drugi rodzic albo usuwa się całkowicie w cień, albo też spotyka się ze swoimi dziećmi tylko w wyznaczone dni w miesiącu. 

Zdaniem rządzących w wielu przypadkach jest to niesprawiedliwe rozwiązanie, ponieważ dziecko powinno mieć kontakt z obojgiem rodziców, o ile oczywiście będzie przysługiwała im pełnia władzy rodzicielskiej. Senatorowie proponują wprowadzenie tzw. opieki naprzemiennej.

Opieka naprzemienna 

Głównym założeniem nowej instytucji prawa rodzinnego ma być naprostowanie często niesprawiedliwych wyroków rozwodowych, w których opiekę przejmuje tylko jeden z rodziców (najczęściej matka), drugi zaś jej w niej znacznie ograniczony. Według wstępnego projektu nowelizacji KRiO, w razie braku porozumienia, sąd będzie mógł przyznać władzę rodzicielską obojgu rodzicom, którzy będą naprzemiennie zajmować się dzieckiem. 

Projektodawca dąży bowiem do tego, by opieka naprzemienna stała się priorytetem przy orzekaniu o władzy rodzicielskiej. W praktyce dziecko ma więc przebywać raz u jednego, a raz u drugiego rodzica – niezależnie od tego, gdzie będą w danej chwili mieszkali. 

Co ciekawe, nowelizacja zakłada także wprowadzenie surowych kar za utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez któregokolwiek z rodziców lub prawnych opiekunów (łącznie z karą pozbawienia wolności). Nie może być bowiem tak, że posiadając prawo do widzenia się z dzieckiem, rodzic rzeczywiście nie może utrzymywać takich kontaktów. Warto jednocześnie w tym miejscu zaznaczyć, że opieka naprzemienna nie będzie orzekana, gdy jedno z rodziców będzie zamieszkiwało poza granicami Polski.

Zalety opieki naprzemiennej 

Zwolennicy opieki naprzemiennej podkreślają, że równy kontakt z obojgiem rodziców jest kluczowy dla rozwoju każdego dziecka. Krytycy wskazują jednak, że przenoszenie dziecka co jakiś czas pomiędzy mieszkaniami rozwiedzionych rodziców spowoduje więcej złego, niż dobrego (zamiast stabilizacji, małoletni będzie tkwił w poczuciu wiecznego rozerwania pomiędzy obojgiem rodziców). Według części prawników, nowa instytucja powstaje nie po to, aby służyć dobru dziecka, lecz po to, aby zabezpieczyć interes rodzica, który domaga się z kontaktów i pieczy nad swoim potomstwem (co ciekawe, rodzice domagają się faktycznie sprawowanej pieczy głównie po to, by nie płacić alimentów na dziecko). 

Podstawa prawna:

  • Art. 58, 107 KRO


Patron merytoryczny artykułu:

Adwokat Kraków 
Adwokat Prawo Karne • kancelaria Kraków
Rynek Dębnicki 6/3a,
30-319 Kraków
+48 12 307 21 26